Bồi thường tài sản gắn liền với đất: Trường hợp nào được, trường hợp nào không?

Bồi thường tài sản gắn liền với đất: Trường hợp nào được, trường hợp nào không? Trong quá trình thực hiện chính sách thu hồi đất để phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh…, một trong những nội dung được người dân đặc biệt quan tâm là việc bồi thường tài sản gắn liền với đất. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật hiện hành, không phải mọi tài sản gắn liền với đất đều được bồi thường khi Nhà nước tiến hành thu hồi đất.

Đôi nét về tài sản gắn liền với đất

Mới đây, ông Phạm Thành Hưng đã gửi câu hỏi đến Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, đề nghị làm rõ nội dung liên quan đến Khoản 2 Điều 105 của Luật Đất đai năm 2024 – quy định về các trường hợp không được bồi thường tài sản gắn liền với đất. Câu hỏi đặt ra là: ”Những tài sản nào được xem là tài sản gắn liền với đất và trong trường hợp nào thì những tài sản đó không được bồi thường?”.

Theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tài sản gắn liền với đất được hiểu là những tài sản được xây dựng, trồng trọt hoặc hình thành trên phần đất sử dụng hợp pháp. Trong đó bao gồm nhà ở, công trình xây dựng, cây trồng, vật nuôi và các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội có liên quan đến quá trình sử dụng đất.

Tuy nhiên, việc được bồi thường khi tài sản này bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất còn phụ thuộc vào tính hợp pháp và thời điểm hình thành của tài sản đó. Luật Đất đai năm 2024 đã có quy định rất cụ thể về những nguyên tắc và trường hợp bồi thường tài sản gắn liền với đất, cũng như những ngoại lệ không được bồi thường.

Tài sản nào được bồi thường khi bị thu hồi đất?

Tại Khoản 3 Điều 91 của Luật Đất đai năm 2024 quy định rõ, việc bồi thường phải căn cứ trên quyền sở hữu hợp pháp của chủ tài sản, đồng thời tài sản đó phải bị thiệt hại do việc thu hồi đất. Khi bị thu hồi tài sản gắn liền với đất, chủ sở hữu chỉ được bồi thường trong các trường hợp sau:

Nhà ở, công trình xây dựng phục vụ đời sống cá nhân, hộ gia đình

Theo Điều 102 của Luật Đất đai năm 2024, đối với hạng mục nhà ở, công trình xây dựng phục vụ nhu cầu đời sống, nếu phải tháo dỡ hoặc phá dỡ khi Nhà nước thu hồi đất, chủ sở hữu sẽ được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương. Ngoài ra, chủ sở hữu còn có quyền sử dụng các nguyên vật liệu còn lại sau khi công trình bị tháo dỡ.

Các công trình xây dựng khác

Trong trường hợp nhà, công trình không phục vụ trực tiếp cho đời sống nhưng vẫn bị ảnh hưởng bởi việc thu hồi đất thì mức bồi thường sẽ tùy thuộc vào tính chất thiệt hại. Cụ thể như sau:

• Nếu công trình bị phá dỡ một phần hoặc toàn bộ và phần còn lại không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật thì được bồi thường toàn bộ theo giá trị xây dựng mới.
• Nếu phần còn lại vẫn đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, việc bồi thường sẽ căn cứ trên thiệt hại thực tế.

Công trình hạ tầng kỹ thuật – xã hội

Đối với hạng mục này, mức bồi thường được tính theo giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương, theo quy định chuyên ngành. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ ban hành đơn giá bồi thường cụ thể, đảm bảo sát với giá thị trường và có điều chỉnh khi có biến động.

Luật Đất đai năm 2024 cũng quy định cụ thể về việc bồi thường khi thu hồi đất gây thiệt hại cho cây trồng, vật nuôi:

• Cây hàng năm được bồi thường bằng giá trị sản lượng của vụ thu hoạch cao nhất trong ba năm gần nhất.
• Cây lâu năm sẽ được bồi thường theo giá trị thiệt hại thực tế hoặc sản lượng còn lại trong chu kỳ thu hoạch.
• Các cây có thể di chuyển sẽ được nhà nước bồi thường chi phí di chuyển và thiệt hại do di chuyển.
• Đối với vật nuôi, thủy sản không thể di chuyển thì bồi thường theo thiệt hại thực tế do UBND cấp tỉnh quy định cụ thể.

Ngoài ra, người dân có quyền tự thu hoạch cây trồng, vật nuôi trước khi giao đất cho Nhà nước.

Không được bồi thường tài sản gắn liền với đất khi nào?

Theo Khoản 2 Điều 105 Luật Đất đai năm 2024, không phải tài sản nào cũng được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Cụ thể, tài sản gắn liền với đất sẽ không được bồi thường trong hai trường hợp sau:

• Tài sản được tạo lập trái quy định pháp luật, bao gồm các công trình xây dựng không có giấy phép, cây trồng trồng sai quy hoạch hoặc xây dựng không đúng mục đích sử dụng đất.
• Tài sản được tạo lập sau khi có thông báo thu hồi đất, tức là tài sản được xây dựng, trồng trọt trong khoảng thời gian sau khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã ban hành thông báo thu hồi đất. Việc tạo lập tài sản trong thời gian này bị coi là cố tình nhằm trục lợi từ chính sách bồi thường.

Người dân cũng cần chủ động nắm bắt các quy định pháp luật hiện hành về đất đai, đặc biệt là các quy định liên quan đến quyền lợi khi đất bị thu hồi, tránh trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc bị thiệt hại về kinh tế do không hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình.

Quý khách hàng có nhu cầu tham khảo thông tin bất động sản vui lòng truy cập website: https://bdshanam24h.com/