Đề xuất thời gian cấm tham gia đấu giá với người trúng đấu giá rồi bỏ cọc

Trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Câu chuyện tưởng nhỏ, nhưng hậu quả lại đủ sức làm méo mó cả thị trường. Những cú “bẻ kèo” sau khi trúng đấu giá không chỉ khiến ngân sách thất thu, mà còn làm mất lòng tin của xã hội vào tính minh bạch và nghiêm túc của hoạt động đấu giá đất. Và giờ đây, Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) đã lên tiếng, với đề xuất cấm tham gia đấu giá từ 2 đến 10 năm đối với những người cố tình thao túng rồi bỏ cọc.

Trúng đấu giá rồi bỏ cọc trở thành chiêu thao túng giá đất

Theo VARS, tình trạng “trả giá trên trời rồi bỏ cọc” đã và đang diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương. Mục đích không phải để mua đất mà để thổi giá thị trường, tạo sóng đầu cơ. Sau vài phiên đấu giá, giá đất quanh khu vực đó tăng vọt, môi giới rao bán chênh hàng trăm triệu một lô, còn người trúng thì… im lặng bỏ cọc.

Đó không phải là rủi ro thị trường bất động sản mà là hành vi cố ý thao túng. Vì thế, VARS cho rằng cần xử lý nghiêm, thậm chí cấm vĩnh viễn đối với những người “chơi chiêu” gây rối loạn thị trường.

Đặt cọc phải đủ lớn để không thể “đùa với đất công”

Một trong những đề xuất mạnh mẽ của VARS là nâng tỷ lệ tiền đặt cọc lên 20 – 30% giá trị khu đất.

Bởi với mức cọc 5 – 10% như hiện nay, nhiều người sẵn sàng “ném” vài tỷ chỉ để tạo sóng coi cuộc đấu giá như một bàn cược.

Nếu nâng mức cọc lên 30%, người tham gia sẽ phải tính toán nghiêm túc, chỉ những ai có năng lực tài chính thật, có ý định khai thác thật mới dám bước vào phòng đấu giá.

Cùng với đó, người tham gia phải chứng minh được năng lực tài chính và mục đích sử dụng đất rõ ràng, doanh nghiệp thì phải có bảo lãnh ngân hàng và kế hoạch khai thác đất cụ thể.

Siết chặt kiểm soát nói không với “quân xanh, quân đỏ”

VARS còn đề xuất kết nối dữ liệu định danh điện tử (VNeID) để quản lý người tham gia đấu giá, tránh tình trạng “quân xanh quân đỏ”, ủy quyền lòng vòng hoặc người cùng một nhóm tham gia để đẩy giá ảo.

Cùng với đó, cần xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về quyền sử dụng đất, giúp truy xuất, theo dõi và kiểm soát các giao dịch sau đấu giá.

Không chỉ là câu chuyện xử phạt, đây là bước tiến quan trọng để khôi phục niềm tin khi mỗi phiên đấu giá phải là một cuộc cạnh tranh công bằng, minh bạch, và phục vụ đúng mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

Bộ Tư pháp vào cuộc chế tài mạnh hơn, thực chất hơn

Không chỉ VARS, Bộ Tư pháp cũng đã đề xuất bổ sung các chế tài cụ thể trong dự thảo Nghị quyết xử lý vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất.
Theo đó:

• Người bỏ cọc sẽ phải bồi thường toàn bộ chi phí tổ chức đấu giá và bị cấm tham gia từ 2 đến 5 năm.
• Người trúng nhưng không nộp đủ tiền sẽ bị cấm từ 6 tháng đến 3 năm.
• Mức đặt cọc được nâng lên tối thiểu 20%, tối đa 50% giá trị đất đấu giá – đủ lớn để chặn ý định “thổi giá rồi chạy”.

Chuyên gia: Cần nghiêm nhưng cũng cần công bằng

Một số chuyên gia pháp lý cho rằng, dù đồng tình với hướng xử phạt mạnh tay, nhưng thời hạn cấm 10 năm cần được cân nhắc kỹ, tránh tạo rào cản cạnh tranh hoặc “dọa” luôn cả những người có thiện chí thật sự.

Ông Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng:

“Các biện pháp tài chính như tăng tiền cọc, buộc bồi thường chi phí đã đủ sức răn đe. Cấm tham gia quá lâu có thể khiến thị trường giảm tính cạnh tranh.” Quan điểm này cho thấy một hướng tiếp cận hài hòa: nghiêm khắc với kẻ trục lợi, nhưng mở cửa với người có năng lực thật.

Hướng đến một thị trường đấu giá minh bạch và bền vững

Đấu giá đất không chỉ là công cụ phân bổ nguồn lực, mà còn là thước đo niềm tin vào pháp luật và thị trường. Muốn thị trường bất động sản phát triển bền vững, mỗi phiên đấu giá phải là một cuộc chơi sòng phẳng không chỗ cho chiêu trò, không dung túng cho sự gian dối.

Đề xuất của VARS và Bộ Tư pháp là tín hiệu tích cực, thể hiện quyết tâm làm trong sạch môi trường đầu tư bất động sản, ngăn chặn “bong bóng ảo” và đảm bảo đất đai được giao đúng người, đúng mục đích.