Cách xác nhận thu nhập khi mua nhà ở xã hội cho người lao động tự do mới nhất

Giấc mơ có một căn nhà của riêng mình không chỉ dành cho người có bảng lương cố định hay hợp đồng lao động dài hạn. Rất nhiều người đang mưu sinh bằng nghề tự do chạy xe công nghệ, bán hàng online, làm thợ, buôn bán nhỏ cũng đang âm thầm tích góp từng ngày để tìm một chỗ ở ổn định. Thế nhưng, suốt nhiều năm, họ lại vấp phải một rào cản tưởng như vô hình về cách xác nhận thu nhập khi mua nhà ở xã hội.

Những hướng dẫn mới từ Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) đang mở ra một cánh cửa thực tế hơn cho nhóm lao động này, giúp con đường đến nhà ở xã hội bớt quanh co.

Vì sao người lao động tự do từng “mắc kẹt” xác nhận thu nhập khi mua nhà ở xã hội?

Chính sách nhà ở xã hội vốn hướng tới người thu nhập thấp, nhưng khó ở chỗ nhóm khó chứng minh thu nhập nhất lại chính là nhóm thu nhập thấp làm nghề tự do. Họ không có hợp đồng lao động, không bảng lương, không sao kê thu nhập chuẩn mực như nhân viên văn phòng.

Trong khi đó, quy trình xét duyệt lại cần căn cứ xác nhận điều kiện thu nhập. Kết quả là nhiều hồ sơ bị “treo” chỉ vì thiếu giấy tờ chứng minh dù hoàn cảnh thực tế hoàn toàn phù hợp với tinh thần chính sách.

Công an cấp xã tham gia xác nhận thu nhập khi mua nhà ở xã hội

Theo hướng dẫn mới, việc xác nhận điều kiện thu nhập cho người thu nhập thấp khu vực đô thị đặc biệt là người không có hợp đồng lao động do công an cấp xã nơi cư trú thực hiện.

Căn cứ pháp lý là Nghị định 261/2025/NĐ-CP và biểu mẫu xác nhận theo Thông tư 32/2025/TT-BXD. Về nguyên tắc, cơ quan công an sẽ dựa trên thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để xác nhận.

Tuy nhiên, thực tế phát sinh một vấn đề dữ liệu thu nhập của lao động tự do không có sẵn trong hệ thống. Điều này khiến công an cơ sở thiếu căn cứ để “ký xác nhận” theo cách truyền thống.

Giải pháp thực tế giấy tờ nếu có, cam kết nếu chưa có

Để tháo gỡ, C06 đưa ra cách làm linh hoạt hơn, sát với đời sống:

Trường hợp người dân có giấy tờ chứng minh thu nhập (ví dụ: xác nhận của tổ dân phố, sổ ghi chép kinh doanh nhỏ, giấy xác nhận của đơn vị thuê khoán việc, sao kê tài khoản nhận tiền công…) công an cấp xã có thể căn cứ vào đó để xác nhận.

Nếu người dân hoàn toàn không có giấy tờ, họ được quyền làm cam kết về thu nhập của mình. Trên cơ sở bản cam kết này, công an cấp xã xác nhận việc người đó cư trú tại địa bàn và có nội dung kê khai thu nhập theo mẫu quy định.

Nói cách khác, thay vì yêu cầu một “bộ hồ sơ chuẩn mực kiểu công sở” cơ quan chức năng chuyển sang cách tiếp cận dựa trên khai báo trung thực, có kiểm soát.

Cam kết thu nhập cơ hội đi kèm trách nhiệm

Việc cho phép cam kết thu nhập không phải là “mở cửa vô điều kiện”. Đây là cơ chế hỗ trợ đúng đối tượng, nhưng đi kèm trách nhiệm pháp lý rõ ràng.

Người kê khai phải chịu trách nhiệm về nội dung đã cam kết. Nếu khai sai để trục lợi chính sách, hậu quả có thể liên quan đến xử lý hành chính hoặc pháp lý. Do đó, cơ chế này vừa nhân văn, vừa có tính ràng buộc, để đảm bảo nhà ở xã hội đến đúng người cần.

Hướng đi dài hạn là xây dựng cơ sở dữ liệu thu nhập

Song song với giải pháp trước mắt, C06 đang phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu về thu nhập, từng bước kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi hệ thống này hoàn thiện, việc xác nhận thu nhập sẽ bớt phụ thuộc vào giấy tờ thủ công hay cam kết, thay vào đó dựa nhiều hơn vào dữ liệu số hóa.

Đây là bước chuyển quan trọng, vì an sinh nhà ở không thể mãi dựa vào hồ sơ giấy và xác nhận cảm tính. Khi dữ liệu liên thông, chính sách sẽ minh bạch hơn, người dân đỡ vất vả chứng minh, còn cơ quan quản lý cũng giảm rủi ro sai sót.

Ý nghĩa thực tế với người lao động tự do

Với những người như tài xế xe ôm công nghệ, thợ sửa chữa, bán hàng nhỏ lẻ, quy định mới giúp họ lần đầu tiên thấy thủ tục “vừa tầm tay”. Không còn cảnh chạy đi chạy lại tìm giấy xác nhận thu nhập mà bản thân cũng không biết xin ở đâu.

Việc được phép cam kết và được xác nhận cư trú tại địa phương giúp hồ sơ mua, thuê mua nhà ở xã hội trở nên khả thi hơn. Giấc mơ an cư từ đó không còn là câu chuyện của “người có hợp đồng” mà mở rộng ra cả những người đang lao động chân chính ngoài khu vực chính thức.

Lưu ý khi làm hồ sơ xác nhận thu nhập

Người lao động tự do khi chuẩn bị hồ sơ nên:

Khai báo trung thực về nguồn thu, mức thu nhập bình quân. Chuẩn bị bất kỳ giấy tờ nào có thể gián tiếp chứng minh hoạt động mưu sinh (giấy tạm trú dài hạn, xác nhận của tổ dân phố, biên nhận giao hàng, sao kê tài khoản nhận tiền…). Làm việc trực tiếp với công an cấp xã nơi cư trú để được hướng dẫn theo đúng mẫu biểu.

Cách tiếp cận mới này không xóa bỏ quy trình mà làm quy trình gần với thực tế hơn.

Nhà ở xã hội chính sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi “đến được tay người cần”

Hướng dẫn mới về xác nhận thu nhập cho lao động tự do cho thấy tư duy quản lý đang dịch chuyển từ “đòi đủ giấy tờ mới xét” sang “tạo cơ chế để người dân có thể chứng minh trong điều kiện của họ”.

Khi rào cản thu nhập được gỡ bớt nhà ở xã hội không còn là khẩu hiệu mà dần trở thành một cánh cửa thật sự mở ra cho những người lao động âm thầm giữ nhịp sống đô thị mỗi ngày.