Người dân bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng sẽ được ưu tiên mua nhà ở xã hội

Trong mỗi quyết định thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hay các dự án vì lợi ích quốc gia phía sau đó không chỉ là bản đồ quy hoạch hay những con số đầu tư. Đó là những mái nhà phải rời đi những gia đình phải bắt đầu lại ở một nơi khác.

Từ ngày 13/2/2026, theo Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP, một cơ chế mới chính thức có hiệu lực hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh mà chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở sẽ được mua, thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm và không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập như thông thường.

Đây không chỉ là một điều chỉnh kỹ thuật trong chính sách mà là một thông điệp về trách nhiệm xã hội.

Không còn “bốc thăm” trong nỗi lo an cư

Trước đây, để mua nhà ở xã hội, người dân phải đáp ứng nhiều điều kiện chặt chẽ về thu nhập, tình trạng nhà ở và tham gia quy trình xét duyệt, thậm chí bốc thăm khi số lượng hồ sơ vượt quá nguồn cung.

Với nhóm bị thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh nhưng chưa được bồi thường bằng nhà ở hoặc đất ở, quy định mới cho phép họ được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm, cũng không phải chứng minh điều kiện thu nhập hay nhà ở như các nhóm khác.

Điều này có ý nghĩa rất lớn. Bởi trong bối cảnh phải di dời, điều người dân cần nhất không phải là thêm một vòng thủ tục mà là sự chắc chắn về nơi ở mới. Quyền được ưu tiên không phải đặc quyền mà là sự bù đắp cần thiết cho những hy sinh vì lợi ích chung.

Giải bài toán quy hoạch để không tắc nguồn cung

Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP không chỉ dừng ở việc mở rộng đối tượng ưu tiên. Một trong những điểm trọng tâm là tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch đối với dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, nhiều dự án nhà ở xã hội gặp khó do chưa hoàn thiện quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chi tiết. Nghị quyết cho phép việc lập mới, điều chỉnh quy hoạch chi tiết được thực hiện song song với quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chung, thay vì phải chờ hoàn tất từng bước như trước.

Đồng thời, với những khu đất chưa có hoặc chưa phù hợp quy hoạch đô thị, việc chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư được thực hiện theo cơ chế thí điểm đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Cách tiếp cận này cho thấy Nhà nước đang ưu tiên tính khả thi và tốc độ triển khai, thay vì để các thủ tục kéo dài làm chậm quá trình tạo nguồn cung.

Nhà ở xã hội sẽ là chung cư tại đô thị lớn

Theo Nghị quyết, tại các thành phố trực thuộc Trung ương và các khu vực thuộc địa giới hành chính phường của tỉnh, nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân sẽ là nhà chung cư.

Điều này phù hợp với đặc thù quỹ đất hạn chế, mật độ dân cư cao và yêu cầu sử dụng đất hiệu quả tại đô thị. Trong khi đó, tại các khu vực còn lại, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh được quyền quyết định loại hình nhà ở xã hội phù hợp với điều kiện địa phương.

Cách phân quyền này giúp chính sách không rập khuôn. Nhà ở xã hội ở trung tâm đô thị lớn có thể là dự án chung cư cao tầng, nhưng ở khu vực nông thôn hoặc đô thị vệ tinh, có thể là nhà thấp tầng hoặc mô hình phù hợp hơn với điều kiện sống.

Mở rộng đối tượng cho lực lượng vũ trang

Ngoài nhóm bị thu hồi đất, Nghị quyết cũng bổ sung quy định cho đối tượng lao động hợp đồng không xác định thời hạn hưởng lương từ ngân sách nhà nước làm việc tại các đơn vị công an được mua, thuê mua, thuê nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều kiện về nhà ở và thu nhập của nhóm này được áp dụng như quy định tại khoản 5 Điều 76 Luật Nhà ở. Đây là bước mở rộng hợp lý, phản ánh thực tế có nhiều cán bộ, nhân viên làm việc lâu dài trong ngành nhưng chưa thuộc diện hưởng chính sách nhà ở trước đó.

Chính sách có thời hạn: Thúc đẩy triển khai nhanh

Nghị quyết có hiệu lực từ 13/2/2026 và được thực hiện đến hết ngày 28/2/2027. Đây là chính sách có thời hạn, nhằm xử lý các khó khăn, vướng mắc trước mắt.

Việc quy định thời gian áp dụng cụ thể cho thấy mục tiêu không chỉ là ban hành chính sách, mà là thúc đẩy thực thi nhanh chóng trong giai đoạn cao điểm tái cấu trúc quy hoạch và phát triển nhà ở xã hội.

Trường hợp các luật, nghị quyết mới được sửa đổi hoặc ban hành trong thời gian này, các quy định tương ứng của Nghị quyết sẽ chấm dứt hiệu lực để tránh chồng chéo. Điều này giúp bảo đảm tính linh hoạt và thống nhất trong hệ thống pháp luật.

An cư sau thu hồi đất: Không chỉ là chỗ ở, mà là sự ổn định

Khi đất bị thu hồi cho mục đích quốc phòng, an ninh hay các dự án vì lợi ích công cộng, đó là quyết định mang tính chiến lược quốc gia. Nhưng với từng gia đình, đó là sự thay đổi rất cụ thể: nơi ở, môi trường sống, sinh kế.

Việc ưu tiên mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm, không cần đáp ứng điều kiện thu nhập, là cách Nhà nước rút ngắn khoảng cách từ chính sách đến thực tế. Người dân không phải chờ đợi trong trạng thái bất định, không phải cạnh tranh với các nhóm khác khi chính họ đã chịu tác động trực tiếp từ quyết định thu hồi đất.

Trong dài hạn, chính sách này còn giúp hạn chế tình trạng phát sinh khu tái định cư manh mún, giảm áp lực khiếu kiện và tạo sự đồng thuận xã hội.

Bước chuyển từ hỗ trợ thụ động sang bảo đảm quyền tiếp cận

Nhìn rộng hơn, Nghị quyết 66.15/2026/NQ-CP phản ánh cách tiếp cận mới trong phát triển nhà ở xã hội: không chỉ là hỗ trợ người thu nhập thấp nói chung, mà là bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho những nhóm chịu tác động trực tiếp từ chính sách phát triển.

Khi người dân bị thu hồi đất được ưu tiên tiếp cận nhà ở xã hội, đó không chỉ là câu chuyện an sinh, mà còn là cách củng cố niềm tin vào quá trình phát triển.

Phát triển quốc phòng, an ninh hay hạ tầng không thể tách rời ổn định đời sống dân cư. Và chính sách nhà ở lần này đang cho thấy một nỗ lực cân bằng giữa lợi ích quốc gia và quyền lợi người dân.

Trong bức tranh thị trường bất động sản đang tái cấu trúc mạnh mẽ, những điều chỉnh như vậy có thể không tạo sóng lớn trên thị trường đầu tư, nhưng lại tạo nền tảng bền vững cho xã hội. Bởi cuối cùng, mọi quy hoạch đều hướng tới một mục tiêu chung: người dân có nơi ở ổn định, an toàn và xứng đáng với những gì họ đã đóng góp cho cộng đồng.