Khi thu giữ nhà ở duy nhất của khách hàng ngân hàng phải hỗ trợ 12 tháng lương

Một văn bản pháp lý mới – ngắn gọn nhưng chứa đựng tác động sâu rộng vừa được Chính phủ ban hành đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Từ ngày 1/12/2025, theo Nghị định 304/2025/NĐ-CP, khi ngân hàng thu giữ nhà ở duy nhất của khách hàng để xử lý nợ xấu, họ bắt buộc phải trích hỗ trợ tương đương 12 tháng lương tối thiểu cho người vay. Đây được xem là bước tiến mang tính nhân văn giúp giảm bớt cú sốc mất nơi ở và bảo đảm người dân có thời gian tái ổn định cuộc sống.

Một chính sách chưa từng có bảo vệ người vay trong thời điểm khó khăn nhất

Trước đây, khi tài sản bảo đảm bị thu giữ, đặc biệt là nhà ở duy nhất của người vay, nhiều gia đình rơi vào tình trạng “không còn nơi bấu víu” phải vật lộn tìm chỗ ở tạm trong khi thu nhập không đủ trang trải. Nghị định 304/2025 ra đời để chặn đứng tình trạng này đưa ra yêu cầu bắt buộc:

Nếu tài sản bị thu giữ là chỗ ở duy nhất, ngân hàng phải trích từ chi phí xử lý tài sản một khoản tiền bằng 12 tháng lương tối thiểu để hỗ trợ bên vay.

Điều này đồng nghĩa, trong giai đoạn khó khăn nhất, người vay vẫn được hỗ trợ tài chính tối thiểu để thuê nhà, ổn định sinh hoạt, chăm lo cho gia đình và chuẩn bị cho cuộc sống mới. Đây là bước đi thể hiện rõ chủ trương hướng đến an sinh xã hội và bảo vệ nhóm yếu thế trong nền kinh tế.

Không chỉ nhà ở duy nhất: Công cụ lao động duy nhất cũng được bảo vệ

Trong nhiều trường hợp, tài sản bị thu giữ không phải là nhà mà là phương tiện mưu sinh như xe tải, máy móc thiết bị, tàu cá,… Để tránh việc thu giữ khiến người lao động mất hoàn toàn khả năng kiếm sống, Nghị định cũng quy định:

Nếu tài sản bị thu giữ là công cụ lao động chủ yếu hoặc duy nhất không hình thành từ vốn vay, người vay sẽ được hỗ trợ tương đương 6 tháng lương tối thiểu.

Điều này bảo đảm rằng khi một tài sản gắn liền với việc làm bị thu hồi, người lao động vẫn có “khoảng đệm tài chính” để duy trì sinh hoạt và tìm phương án thay thế.

Quy trình xác nhận minh bạch trách nhiệm từ hai phía

Để xác định tài sản có phải là nhà ở duy nhất hoặc công cụ lao động duy nhất hay không, Nghị định yêu cầu bên vay phải cung cấp đầy đủ tài liệu chứng minh trong vòng 10 ngày làm việc.

Hồ sơ có thể bao gồm:

• Giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản.
• Sao kê thu nhập hàng tháng.
• Tài liệu chứng minh nghĩa vụ thuế.
• Hóa đơn điện, nước, internet tại nơi cư trú.
• Các giấy tờ liên quan khác.

Nếu quá thời hạn mà người vay không cung cấp, tài sản sẽ được mặc nhiên xem không thuộc diện được bảo vệ, từ đó không đủ điều kiện nhận hỗ trợ. Quy định này nhằm tránh tình trạng trục lợi chính sách, bảo đảm công bằng và minh bạch trong quá trình xử lý nợ xấu.

Ngân hàng Nhà nước: Đây là cách tiếp cận “cân bằng và nhân văn”

Theo Ngân hàng Nhà nước, mục tiêu của Nghị định 304 không chỉ là bảo vệ người vay, mà còn là tạo ra một cơ chế xử lý nợ xấu khoa học, hài hòa lợi ích, không đẩy người dân vào bế tắc nhưng cũng không làm tê liệt quyền xử lý tài sản của ngân hàng.

Các chuyên gia đánh giá quy định mới sẽ:

• Giảm thiểu tác động tiêu cực đến đời sống, việc làm và sinh hoạt hằng ngày của người dân.
• Góp phần ổn định an sinh xã hội.
• Tạo môi trường tín dụng lành mạnh, minh bạch hơn.
• Tăng tính bền vững trong quan hệ giữa ngân hàng và khách hàng.

Đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh Việt Nam đang yêu cầu ngành tài chính – ngân hàng hoạt động theo chuẩn mực hiện đại, an toàn và nhân văn hơn.

Một chính sách nhân văn phản ánh tinh thần của nền kinh tế phát triển

Việc thu giữ tài sản bảo đảm là biện pháp cuối cùng trong xử lý nợ xấu. Nhưng ngay cả khi buộc phải sử dụng đến biện pháp này, người dân vẫn cần được đối xử công bằng và có điểm tựa để tái thiết cuộc sống. Nghị định 304/2025/NĐ-CP chính là lời khẳng định rằng Việt Nam đang hướng đến một nền tài chính không chỉ mạnh về kinh tế mà còn bền vững về xã hội.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản, tín dụng và đời sống dân cư đang trải qua nhiều biến động, một chính sách mang tính “an sinh hóa tài chính” như thế này chắc chắn sẽ tạo ra sự yên tâm lớn cho người dân, sự minh bạch cho ngân hàng và sự ổn định cho toàn nền kinh tế.